De vluchtelingenjackpot
"Als we heel erge honger hebben, mogen we dan ook alleen met een lepel eten?" Marc, 57 jr. uit Burundi tijdens de uitleg over modern keukengerei.
Vluchteling op Uitnodiging - Deel I is een onderzoek in woord en beeld van fotografe Karijn Kakebeeke en Eefje Blankevoort naar de selectie en begeleiding van uitgenodige vluchtelingen. Najaar 2010 zal het project in boekvorm verschijnen.
De Nederlandse vreemdelingenwet behoort tot één van de strengste van Europa. Gelukszoekers worden tegengehouden bij de poort. Toch heeft de "echte" vluchteling nog altijd recht op verblijf in Nederland. Het is politiek gemeengoed geworden dat daar alle ruimte voor moet zijn. Sterker nog, de overheid nodigt er jaarlijks zo'n vijfhonderd uit om zich in ons land te vestigen. Nederland doet al sinds 1984 mee aan het hervestigingbeleid van de UNHCR; zij dragen vluchtelingen voor, Nederland beslist wie ze toelaat.
Om tot een uiteindelijke selectie van mensen te komen, vinden vier keer per jaar IND selectiemissies naar vluchtelingenkampen in het buitenland plaats. Daarop volgen Culturele Oriëntatie Training (COT) missies die de vluchtelingen voorbereiden op wat zij van hun gastland mogen verwachten. Tien weken later wonen ze in een speciaal voor hen ingericht asielzoekerscentrum in Amersfoort en worden ze klaargestoomd voor de Nederlandse maatschappij. Ze krijgen fietsles, leren hoe een pinautomaat werkt en worden behalve wegwijs gemaakt in het verkeer, onderwezen in de omgangsvormen van de Nederlandse maatschappij. Enkele maanden later worden zij (groepsgewijs) geplaatst in verschillende Nederlandse gemeenten en moeten zij leren op eigen benen te staan.
Hiermee houdt de rol van het COA op en komt een einde aan de ‘uitverkoren' status van deze vluchtelingen. Ze hebben nu dezelfde plichten als elke andere nieuwkomer en de specifieke omstandigheden die in eerste instantie hebben geleid tot uitnodiging, spelen geen rol meer. Gemeenten zijn zelfs niet altijd op de hoogte van de achtergrond van deze vluchtelingen en de manier waarop ze ons land zijn binnengekomen. Dat terwijl de ervaring van lokale afdelingen van VluchtelingenWerk Nederland is dat uitgenodigde vluchtelingen een meer intensieve en een meer langdurige vorm van begeleiding nodig hebben.
De vraag dient zich dan ook aan, hoe goed zorgt Nederland voor de mensen die ze uitnodigt? En wat doet het beleid met de mensen voor wie het bedoeld is?
