Webdocumentaire, tapstories, tentoonstelling

Hoe verspreid je een boodschap van liefde en verzoening in tijden van hate speech? Wij luisterden naar het werk van collega’s in Rwanda.

Samen met fotograaf Anoek Steketee kwam Eefje in 2009 voor het eerst in Rwanda voor hun project Dream City. Daar ontmoetten zij ook de makers van de razend populaire soap Musekeweya (Nieuwe Dageraad) die door middel van radio proberen bij te dragen aan het proces van verzoening na de genocide. Ze waren enorm onder de indruk van de soap die niet alleen relevant voor Rwanda is. Ook in Nederland steekt ‘hate speech’ steeds meer de kop op.

Eefje en Anoek besloten de Rwandese radiosoap te ‘vertalen’ naar een Westers publiek en maakten het transmedia project Love Radio dat bestaat uit een webdocumentaire, mobiele tap stories en een tentoonstelling.


Twintig jaar geleden zaaide radio in Rwanda haat. Nu liefde.
— Maite Vermeulen, De Correspondent

 
 

SYNOPSIS
April 2014 was het twintig jaar geleden dat bijna een miljoen Tutsi’s en gematigde Hutu’s werden vermoord. Haatcampagnes in de media lagen ten grondslag aan de genocide. Vandaag de dag zaait de radiosoap Musekeweya geen haat, maar zendt een boodschap van verzoening uit. Musekeweya (‘Nieuwe Dageraad’) weet wekelijks miljoenen Rwandezen aan de radio te kluisteren. De soap wordt uitgezonden op dezelfde frequentie waarvan in 1994 de bevolking werd opgehitst alle Tutsi, ‘inyenzi’ (kakkerlak- ken), te vermoorden. 



Love Radio beweegt zich op de scheidslijn tussen feit en fictie. Op het eerste gezicht vertelt het een lineair, bijna sprookjesachtig verhaal gebaseerd op radiosoap Musekeweya, in een tweede laag komt de complexe realiteit naar voren. Terwijl in de soap happy ends de boventoon voeren, is verzoening in het echte leven weerbarstiger. Want hoe kunnen daders en slachtoffers na de gruwelijke moordpartijen weer naast elkaar wonen, met elkaar leven of elkaar liefhebben? Die twee lagen vormden de basis voor de webdocumentaire die we in afleveringen uitbrachten. En voor de tentoonstelling in FOAM.

Love Radio_Listeners_3.jpg

Love Radio combineert fotografie met film, audio, tekst en archiefmateriaal. Aan de hand van fragmenten uit de soap, portretten van de makers, fanmail van luiste- raars en beelden van het sprookjesachtige ‘schuldige’ landschap wordt duidelijk dat dé waarheid niet bestaat. Er zijn slechts verschillende perspectieven op de werkelijkheid.


MEERKOPPIG PROJECT
Veel Prospektor projecten zijn meerkoppige megaprojecten. Multimedia, multiplatform, artikelen, boeken, tentoonstellingen, films, soms alles tegelijk. Omdat we geloven dat we daarmee vaak meer impact hebben dan als we slechts 1 keer het verhaal vertellen. Sinds onze oprichting maken we steeds vaker interactieve, online transmedia projecten. Die nog meer dan film of een samenwerking met een fotograaf vragen om een interdisciplinaire aanpak. Dat is zeker het geval bij ‘Love Radio’ waarin fotografie, geschreven verhalen, film, vormgeving en interactie samenkomen. Samen met Anoek Steketee, maar ook in zeer nauwe samenwerking met interactie ontwerper Sara Kolster, vormgevers Kummer&Herrman en programmeurs Martijn Eerens en Thijs Gadiot.


In een prachtige videocollage vertellen luisteraars over de haat, schaamte en berouw die ze voelden na de genocide.
— Joke de Wolf, TROUW

WEBDOCUMENTAIRE
De webdocumentaire bestaat uit twee lagen: een bovenlaag - On Air - en een onderlaag - Off Air. On Air hervertellen we het fictieve verhaal van de radiosoap: over haat, geweld, liefde en verzoening tussen twee rivaliserende dorpen. Aan de hand van filmische sfeerbeelden gecombineerd met audiofragmenten uit de radiosoap wordt de verzoeningsboodschap van de radiomakers verkondigd.

Op verschillende momenten wordt de kijker meegenomen naar de onderlaag. Hier stellen we kritische vragen bij dat positieve beeld en tonen we dat wat ON Air niet gezegd wordt. Deze laag biedt een kijkje achter de schermen van de soap, waar acteurs en luisteraars aan het woord komen; en geeft daarmee een beeld van het huidige Rwanda.

Ter verdieping op de thema’s die aan bod komen – zoals transitional justice, trauma, mythevorming en de kunst van het verhullen en zwijgen - worden essays opgenomen van journalisten en wetenschappers, waaronder Scott Strauss, Ervin Staub, Felix Ndahinda en Assumpta Mugiraneza.

Wie met zijn smartphone naar de website gaat, krijgt de speciale Tap stories te zien: korte verhalen in fotografie en tekst, die te delen zijn via de sociale media.

 
 

TENTOONSTELLING
De tentoonstelling (11 juli t/m 7 september 2014) in Foam, Amsterdam bestond uit foto’s en video-installaties.

De foto's en video-installaties hebben niet een puur documentaire benadering. De camera wordt niet alleen gebruikt om maatschappelijke kwesties aan de orde te stellen maar ook als instrument van verbeelding. Door te spelen met licht en de geportretteerden deels te regisseren ontstaan er vervreemdende beelden, met de omgeving als een beklemmend decor.

 Love Radio in FOAM, 11 juli - 7 september 2014

Love Radio in FOAM, 11 juli - 7 september 2014

 
 

AWARDS
SXSW Best Visual Media Experience in the Interactive Innovation competition 2015
POPCAP 2014
Zilveren Camera 2014
Lens Culture Visual Storytelling Awards 2014
Prix Italia 2014 - Nominated


 

COLOFON

Regie en idee: Eefje Blankevoort and Anoek Steketee
Fotografie en film: Anoek Steketee
Interviews: Eefje Blankevoort
Tolk Rwanda: Christophe Ndahimana
Concept: Eefje Blankevoort, Anoek Steketee, Sara Kolster, Kummer & Herrman
Interaction design: Sara Kolster
Grafisch ontwerp: Kummer & Herrman
Techniek: Martijn Eerens, Thijs Gadiot, Thomas Lievestro
Pers en communicatie: Laura Verduijn

Met veel dank aan George Weiss (Radio La Benevolencija)

Love Radio is s mogelijk gemaakt door ondersteuning van het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie, Amsterdam Fonds voor de Kunsten, Stichting Democratie en Media, SNS Reaal Fonds, Stichting Sem Presser, Mediafonds.

Partners: SubmarineChannel, NIOD, Humanity House, Foam, Radio La Benevolencija


 
 

Meer in samenwerking met Anoek Steketee:

Dream City

Meer over de nasleep van een oorlog:

De Russenoorlog